۱. eGFR چیست؟
eGFR برآوردی از سرعت پالایش خون توسط کلیه‌هاست و معمولاً با واحد mL/min/1.73m² گزارش می‌شود. این عدد از کراتینین خون، سن و جنس به دست می‌آید و اندازه‌گیری مستقیم عملکرد کلیه نیست.
🧪 اطلاعات آزمایش و فرد
این ابزار برای بزرگسالان طراحی شده است؛ برای کودکان از معادلات معتبر اطفال استفاده شود.
📊 نتیجه و تفسیر
🩺
نتیجه محاسبه اینجا نمایش داده می‌شود
سن و کراتینین را وارد کنید؛ برای طبقه‌بندی دقیق‌تر، ACR ادرار را نیز اضافه کنید.
🟩 طبقه‌بندی خطر KDIGO بر اساس eGFR و ACR
این جدول راهنمای کلی طبقه‌بندی خطر است. نتیجه فقط زمانی در زمینه بیماری مزمن کلیه معنا پیدا می‌کند که معیارهای CKD و وضعیت بالینی بررسی شوند.
| رده eGFR | رده آلبومینوری ACR | ||
|---|---|---|---|
| A1 <30 mg/g | A2 30–300 mg/g | A3 >300 mg/g | |
| G1 ≥90 | کم* | متوسط | زیاد |
| G2 60–89 | کم* | متوسط | زیاد |
| G3a 45–59 | متوسط | زیاد | بسیار زیاد |
| G3b 30–44 | زیاد | بسیار زیاد | بسیار زیاد |
| G4 15–29 | بسیار زیاد | بسیار زیاد | بسیار زیاد |
| G5 <15 | بسیار زیاد | بسیار زیاد | بسیار زیاد |
* در G1 یا G2، بدون سایر نشانگرهای آسیب کلیه، به‌تنهایی CKD تشخیص داده نمی‌شود. مرزهای ACR در این جدول بر حسب mg/g است.
آموزش بیمار: eGFR چه معنایی دارد؟
درک نتیجه آزمایش به شما کمک می‌کند در کنار پزشک، برای مراقبت از کلیه‌ها تصمیم آگاهانه‌تری بگیرید.
۲. یک آزمایش برای تشخیص بیماری مزمن کافی نیست
بیماری مزمن کلیه معمولاً به وجود اختلال ساختاری یا عملکردی کلیه برای دست‌کم ۳ ماه نیاز دارد. نتیجه غیرطبیعی باید با سابقه آزمایش‌ها، ACR ادرار و وضعیت بالینی بررسی و در صورت لزوم تکرار شود.
۳. آزمایش ACR چرا مهم است؟
آلبومین در ادرار می‌تواند نشانه آسیب کلیه باشد، حتی اگر eGFR هنوز طبیعی یا نزدیک به طبیعی باشد. در صورت امکان، نمونه اول صبح و تکرار آزمایش برای تأیید نتیجه مفید است.
۴. چه عواملی روی کراتینین اثر می‌گذارند؟
توده عضلانی، مصرف اخیر گوشت پخته یا مکمل کراتین، بعضی داروها، کم‌آبی و بیماری حاد می‌توانند تفسیر کراتینین را دشوار کنند. در شرایط خاص، پزشک ممکن است آزمایش cystatin C یا روش دقیق‌تری درخواست کند.
💚 کارهایی که به محافظت از کلیه کمک می‌کنند
- فشار خون و قند خون را طبق برنامه درمانی کنترل کنید.
- داروها و مکمل‌ها را با پزشک یا داروساز مرور کنید؛ از مصرف خودسرانه و مکرر مسکن‌های ضدالتهابی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن پرهیز کنید، به‌ویژه در کم‌آبی یا بیماری کلیوی.
- از مصرف دخانیات پرهیز کنید، فعالیت بدنی متناسب داشته باشید و رژیم غذایی متعادل با نمک کمتر انتخاب کنید.
- داروهای تجویزشده مانند ACEi/ARB یا SGLT2 را خودسرانه شروع یا قطع نکنید؛ سود و ایمنی آن‌ها به شرایط فردی و نتایج آزمایش بستگی دارد.
- در بیماری کلیوی شناخته‌شده، زمان تکرار eGFR و ACR را با پزشک هماهنگ کنید؛ در بسیاری از بیماران حداقل پایش سالانه لازم است و افراد پرخطر ممکن است به بررسی بیشتر نیاز داشته باشند.
چه زمانی باید سریع پیگیری کنید؟
کاهش واضح و سریع ادرار، تنگی نفس جدید یا شدید، ورم ناگهانی، گیجی، استفراغ مداوم یا بدحالی شدید نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. عدد eGFR به‌تنهایی برای تشخیص وضعیت اورژانسی کافی نیست.
کاهش واضح و سریع ادرار، تنگی نفس جدید یا شدید، ورم ناگهانی، گیجی، استفراغ مداوم یا بدحالی شدید نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. عدد eGFR به‌تنهایی برای تشخیص وضعیت اورژانسی کافی نیست.
یادآوری مهم: ابزار آموزشی است و جایگزین تشخیص پزشک نیست. برای تشخیص CKD، تفسیر داروها، برنامه پایش و تصمیم درمانی باید علائم، سابقه، آزمایش‌های قبلی، ACR و سایر یافته‌ها در نظر گرفته شوند.
منابع علمی
- KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. راهنمای رسمی KDIGO.
- Inker LA, et al. New Creatinine- and Cystatin C–Based Equations to Estimate GFR without Race. New England Journal of Medicine. 2021.