۱
کم‌وزنی
BMI کمتر از ۱۸٫۵. اگر کاهش وزن ناخواسته، ضعف یا کاهش اشتها دارید، بررسی علت اهمیت دارد.
01 / محاسبه‌گر سلامت
محاسبه شاخص توده بدنی
برای بزرگسالان غیر باردار. وزن را بر حسب کیلوگرم، قد و دور کمر را بر حسب سانتی‌متر وارد کنید. اطلاعات واردشده در این ابزار به سرور ارسال نمی‌شود.
اطلاعات شما
نتیجه ارزیابی شما
اطلاعات را وارد کرده و «محاسبه» را انتخاب کنید تا BMI، طبقه‌بندی و شاخص‌های تکمیلی نمایش داده شوند.
کم‌وزنیمحدوده سالماضافه‌وزنچاقی
توجه: این ابزار برای آموزش و غربالگری است و جایگزین شرح‌حال، معاینه یا ارزیابی پزشکی نیست. برای کودکان و نوجوانان، بارداری، ورزشکاران با توده عضلانی بالا یا افراد دارای بیماری‌های خاص باید از روش مناسب همان گروه استفاده شود.
02 / تفسیر نتیجه
BMI چه چیزی را نشان می‌دهد؟
BMI از تقسیم وزن بر مجذور قد به متر به دست می‌آید. دسته‌بندی زیر برای بزرگسالان کاربرد دارد و به تنهایی میزان چربی بدن یا سلامت متابولیک را مشخص نمی‌کند.
۲
محدوده وزن سالم
BMI از ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹. این نتیجه تضمین‌کننده نبود خطر نیست؛ دور کمر و عوامل خطر نیز مهم‌اند.
۳
اضافه‌وزن
BMI از ۲۵ تا ۲۹٫۹. ارزیابی دور کمر، فشار خون، قند و چربی خون می‌تواند به تعیین خطر کمک کند.
۴
چاقی درجه ۱
BMI از ۳۰ تا ۳۴٫۹. ارزیابی سلامت و برنامه درمانی فردمحور توصیه می‌شود.
۵
چاقی درجه ۲
BMI از ۳۵ تا ۳۹٫۹. بررسی بیماری‌های همراه و گزینه‌های درمانی با پزشک اهمیت بیشتری دارد.
۶
چاقی درجه ۳
BMI برابر ۴۰ یا بیشتر. ارزیابی جامع پزشکی برای انتخاب درمان مؤثر و ایمن ضروری است.
تفاوت آستانه‌ها در برخی جمعیت‌ها: بعضی راهنماها برای افراد با پیشینه آسیایی، خطر متابولیک را از BMI برابر ۲۳ به بعد و چاقی را از حدود ۲۷٫۵ به بعد نیز بررسی می‌کنند. این آستانه‌ها به راهنمای مورد استفاده و ارزیابی بالینی وابسته‌اند؛ در این محاسبه‌گر، دسته‌بندی استاندارد رایج بزرگسالان نمایش داده می‌شود.
03 / خودمراقبتی مبتنی بر شواهد
از امروز چه کارهایی می‌توانید انجام دهید؟
برای بسیاری از افراد، تغییرهای کوچک اما پایدار مؤثرتر از رژیم‌های بسیار محدودکننده و کوتاه‌مدت هستند. برنامه باید با بیماری‌های همراه، داروها، توانایی جسمی و ترجیحات شما سازگار باشد.
تغذیه و رفتار غذایی
- بیشتر از سبزی‌ها، میوه کامل، حبوبات، غلات کامل، مغزها و منابع پروتئین کم‌چرب استفاده کنید.
- نوشیدنی‌های شیرین، تنقلات پرانرژی و غذاهای بسیار فرآوری‌شده را محدود کنید؛ اندازه سهم غذا را آگاهانه انتخاب کنید.
- وعده‌ها را با توجه به گرسنگی و سیری تنظیم کنید و برای خوردن، تا حد امکان محیطی آرام و بدون حواس‌پرتی داشته باشید.
- از رژیم‌های افراطی، حذف گروه‌های غذایی بدون دلیل پزشکی و مکمل‌های لاغری نامطمئن پرهیز کنید.
فعالیت، خواب و پیگیری
- به‌تدریج به دست‌کم ۱۵۰ دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در هفته برسید؛ متناسب با توانایی خود شروع کنید.
- در صورت امکان، تمرین‌های تقویت عضلات را حداقل دو روز در هفته انجام دهید و زمان نشستن طولانی را بشکنید.
- خواب منظم و کافی را در اولویت قرار دهید و عوامل استرس‌زا و محرک‌های پرخوری را شناسایی کنید.
- روند وزن را در شرایط مشابه و به‌صورت منظم پیگیری کنید؛ دور کمر، فشار خون، قند و توانایی عملکردی نیز اهمیت دارند.
هدف اولیه واقع‌بینانه: در بسیاری از افراد دارای اضافه‌وزن یا چاقی، کاهش تدریجی حدود ۵ تا ۱۰ درصد وزن اولیه می‌تواند به بهبود برخی شاخص‌های متابولیک کمک کند. هدف و سرعت مناسب برای هر فرد متفاوت است؛ در کم‌وزنی یا کاهش وزن ناخواسته این توصیه کاربرد ندارد.
04 / ارزیابی بهتر از BMI تنها
دور کمر را هم در نظر بگیرید
چربی تجمع‌یافته در ناحیه شکم با خطر بیشتر دیابت نوع ۲ و بیماری قلبی‌عروقی ارتباط دارد. در بزرگسالان، نسبت دور کمر به قد یک شاخص ساده و مکمل است.
۰٫۴–۰٫۴۹
نسبت دور کمر به قد
معمولاً محدوده بدون افزایش خطر مرکزی؛ با این حال سایر عوامل خطر همچنان باید بررسی شوند.
۰٫۵–۰٫۵۹
افزایش چربی مرکزی
نسبت دور کمر به قد ۰٫۵ یا بیشتر می‌تواند نشان‌دهنده افزایش خطر متابولیک باشد.
≥۰٫۶
خطر مرکزی بیشتر
نسبت ۰٫۶ یا بیشتر با افزایش بیشتر خطر همراه است و ارزیابی عوامل خطر اهمیت دارد.
روش اندازه‌گیری دور کمر
متر را در میانه فاصله بین پایین‌ترین دنده و بالای استخوان لگن قرار دهید؛ شکم را داخل ندهید و پس از بازدم طبیعی اندازه بگیرید. دور کمر و قد را با یک واحد اندازه‌گیری کنید. این روش برای بزرگسالان با BMI کمتر از ۳۵ به‌ویژه مفید است؛ در BMI بالاتر نیز ارزیابی بالینی جامع لازم است.
05 / برنامه عملی
یک شروع ساده برای چهار هفته آینده
هفته اول: مشاهده
وزن، دور کمر، الگوی غذا، نوشیدنی‌ها، خواب و میزان فعالیت را ثبت کنید؛ بدون سرزنش خود.
هفته دوم: یک تغییر
یک تغییر قابل انجام انتخاب کنید؛ مثلاً جایگزینی نوشیدنی شیرین با آب یا افزودن سبزی به یک وعده.
هفته سوم: حرکت بیشتر
پیاده‌روی یا فعالیت متناسب با وضعیت جسمی را با مدت کوتاه آغاز و به‌تدریج بیشتر کنید.
هفته چهارم: بازبینی
پیشرفت، موانع و علائم را بررسی کنید و در ابزار سلامت ابزار تغذیه را جستجو کنید.
06 / چه زمانی کمک بگیریم؟
چه زمانی ارزیابی پزشکی اهمیت دارد؟
- کاهش وزن ناخواسته یا سریع، ضعف قابل توجه، یا تغییر پایدار اشتها دارید.
- دیابت، فشار خون بالا، چربی خون، بیماری قلبی، کبد چرب یا بیماری مزمن کلیه دارید.
- خروپف شدید، خواب‌آلودگی روزانه، درد مفاصل یا محدودیت فعالیت دارید.
- با وجود تلاش مستمر، مدیریت وزن دشوار است یا می‌خواهید درباره درمان دارویی یا جراحی چاقی بدانید.
- رابطه شما با غذا، پرخوری همراه با احساس از دست دادن کنترل یا نگرانی شدید درباره وزن، زندگی روزمره‌تان را مختل کرده است.
درمان چاقی می‌تواند شامل حمایت رفتاری، تغذیه درمانی، فعالیت بدنی، دارو و در افراد واجد شرایط جراحی باشد. انتخاب درمان نیازمند تصمیم‌گیری مشترک با پزشک و بررسی سود، خطر، منع مصرف و پیگیری است.
07 / پرسش‌های رایج
سؤالات متداول درباره BMI
آیا BMI تشخیص قطعی چاقی است؟
خیر. BMI شاخص غربالگری ساده‌ای است و چربی بدن را مستقیماً اندازه نمی‌گیرد. دور کمر، وضعیت متابولیک، علائم، عملکرد روزانه و ارزیابی بالینی به تفسیر دقیق‌تر کمک می‌کنند.
وزن هدف چگونه محاسبه می‌شود؟
در این ابزار، وزن متناظر با BMI برابر ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ فقط به‌عنوان یک بازه محاسباتی نمایش داده می‌شود. این بازه لزوماً هدف درمانی مناسب برای همه افراد نیست؛ هدف فردی باید بر اساس سن، ترکیب بدن، بیماری‌ها و ترجیحات تعیین شود.
آیا همین دسته‌بندی برای کودکان و نوجوانان مناسب است؟
خیر. برای افراد زیر ۱۸ سال باید BMI نسبت به سن و جنس با نمودارها یا Z-score مرجع معتبر رشد تفسیر شود؛ حدود بزرگسالان را نباید مستقیماً برای کودکان به کار برد.
اگر BMI طبیعی باشد، باز هم ممکن است خطر متابولیک داشته باشم؟
بله. چربی شکمی، سابقه خانوادگی، فشار خون، قند و چربی خون و عوامل دیگر می‌توانند خطر را تغییر دهند. در صورت وجود عوامل خطر، ارزیابی پزشکی حتی با BMI طبیعی هم ممکن است لازم باشد.
08 / منابع علمی
منابع و شفافیت علمی
طبقه‌بندی BMI بزرگسالان بر اساس محدوده‌های رایج بین‌المللی است. تفسیر چربی مرکزی و توصیه‌های خودمراقبتی با توجه به راهنماهای زیر تدوین شده‌اند.
- World Health Organization (WHO). Obesity and overweight.
- NICE guideline NG246. Identifying and assessing overweight, obesity and central adiposity. Updated January 2026.
- American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026: Obesity and Weight Management.