محاسبه‌گر FIB-4 | دکتر حمید براهیمی

نکته مهم: FIB-4 یک شاخص غیرتهاجمی برای برآورد احتمال فیبروز پیشرفته است و به‌تنهایی تشخیص کبد چرب، MASH یا سیروز محسوب نمی‌شود.

اطلاعات آزمایشگاهی

سن (سال)

پلاکت (×10⁹/L)

AST (U/L)

ALT (U/L)

آیا کبد چرب یا استئاتوز در سونوگرافی/تصویربرداری گزارش شده است؟

دیابت نوع ۲

اضافه‌وزن یا چاقی

فشار خون بالا

اختلال چربی خون

برای محاسبه صحیح، AST، ALT و پلاکت باید مربوط به یک بازه زمانی نزدیک باشند.

FIB-4 چیست؟

FIB-4 شاخصی ساده است که از سن، AST، ALT و تعداد پلاکت استفاده می‌کند تا احتمال وجود فیبروز پیشرفته کبد را برآورد کند.

فرمول:

FIB-4 = (Age × AST) ÷ (Platelets × √ALT)

این ابزار جایگزین ارزیابی پزشک، الاستوگرافی، آزمایش‌های تکمیلی یا تشخیص قطعی بیماری کبدی نیست.

نتیجه ارزیابی

FIB-4

قدم بعدی

تفسیر برای بیمار

راهنمای بیمار درباره کبد چرب (MASLD)

MASLD به تجمع چربی در کبد در زمینه عوامل خطر متابولیک گفته می‌شود. طیف بیماری می‌تواند از استئاتوز ساده تا التهاب، فیبروز پیشرفته و سیروز متغیر باشد.

وجود کبد چرب در سونوگرافی به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که آیا فیبروز مهم وجود دارد یا خیر؛ به همین دلیل ارزیابی خطر فیبروز اهمیت دارد.

وزن: اگر اضافه‌وزن دارید، کاهش وزن تدریجی و پایدار می‌تواند چربی کبد و خطر متابولیک را کاهش دهد.
فعالیت بدنی: فعالیت هوازی و تمرین مقاومتی منظم، حتی بدون کاهش وزن قابل توجه، مفید است.
غذا: الگوی غذایی مدیترانه‌ای، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، مغزها و منابع پروتئینی مناسب را بیشتر کنید.
قند و نوشیدنی شیرین: نوشابه و نوشیدنی‌های حاوی قند افزوده را تا حد امکان حذف کنید.
دیابت، فشار خون و چربی خون: کنترل مناسب آنها بخش مهم درمان خطر کبدی و قلبی است.
الکل: در صورت وجود بیماری کبدی، درباره مصرف الکل با پزشک خود مشورت کنید؛ در افراد دارای بیماری پیشرفته کبدی پرهیز کامل اهمیت ویژه‌ای دارد.
مکمل‌ها: داروها و مکمل‌های گیاهی را بدون مشورت پزشک مصرف نکنید؛ «طبیعی» بودن به معنی بی‌خطر بودن برای کبد نیست.

اگر FIB-4 پایین باشد، احتمال فیبروز پیشرفته کمتر است، اما تصمیم درباره فاصله پیگیری باید بر اساس سن، دیابت، عوامل خطر متابولیک و وضعیت بالینی انجام شود.

اگر FIB-4 در محدوده میانی یا بالا باشد، معمولاً ارزیابی غیرتهاجمی مرحله دوم مانند FibroScan/VCTE یا در شرایط مناسب ELF مطرح می‌شود.

توجه: در صورت زردی، تورم شکم، خونریزی گوارشی، گیجی/اختلال هوشیاری یا علائم شدید و جدید، منتظر محاسبه FIB-4 نمانید و فوراً ارزیابی پزشکی دریافت کنید.

محدودیت‌های FIB-4

FIB-4 برای رد یا اولویت‌بندی خطر فیبروز پیشرفته مفیدتر از تشخیص مراحل خفیف فیبروز است.
در سنین پایین، به‌خصوص زیر ۳۵ سال، عملکرد FIB-4 محدودتر است.
در افراد بالای ۶۵ سال، آستانه‌های تفسیر باید با توجه به سن اصلاح شوند؛ مقدار 2.0 به‌عنوان آستانه مهم برای ارزیابی بیشتر استفاده می‌شود.
التهاب حاد، بیماری‌های همراه و تغییرات شدید AST/ALT یا پلاکت می‌توانند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهند.
FIB-4 بالا به معنی «سیروز قطعی» نیست و FIB-4 پایین نیز همه انواع بیماری کبدی را رد نمی‌کند.

منابع علمی

EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines on the management of MASLD, 2024.
EASL Clinical Practice Guidelines on non-invasive tests for evaluation of liver disease severity and prognosis, 2021 update.
AASLD Practice Guidance on the clinical assessment and management of NAFLD/MASLD.

این صفحه ابزار آموزشی است و جایگزین تشخیص و تصمیم‌گیری پزشک نمی‌شود.